You are here:

Raumati

Kia noho haumaru i te wai

He aha ngā karere tekau kia mānu, kia ora koe i roto i te wai? Tēnā, tirohia tēnei paetukutuku hei pānui, hei tuhituhi, hei hanga hoki i tētehi pānui whakaahua.

Hei mahi 1

  • Kimihia ngā karere tekau o tēnei paetukutuku.
  • Pānuihia katoatia aua kōrero i te reo Māori
  • Hangaia he pānui whakaahua kia noho ai ngā karere tekau i roto i te reo Māori
  • Me whakaingoatia tāu pānui whakaahua “Kia noho haumaru i te wai”
  • Me maumahara kia ātaahua te āhua o tāu pānui whakaahua. Arā ngā taitapa, ngā tae, ngā tohu hoki.
  • Inā ka mutu koe, me hoatu tāu pānui whakaahua ki tāu kaitiaki hei whakairi i roto i tāu wāhi mahi.

Haumaru i te hihi o te rā

He maha ngā momo kīanga mō te haumaru i te hihi o te rā, i ngā wā hararei, i ngā wā e haere ana koe ki tātahi, kaukau ai, pāinaina ai. Ko te mahi e whai ake nei, hei ako māu i ngā kōrero tika mō te haumaru i te hihi o te rā

Hei mahi 2: Mahi takirua

  • Me whai hoa koe, hei mahi takirua.
  • Haere ki tēnei paetukutuku.
  • Whakarongo ki ngā kīanga mō zngā kaupapa e toru, arā, “Hararei”, “Haumaru i te hihi o te rā”, “Hoki ki te marae”.
  • Inā ka mutu tā kōrua whakarongo, me tuhituhia ngā kīanga i runga i tētehi pepa. Parakatihi kōrua i ngā kīanga kua tuhia kēhia e kōrua.
  • Me hangaia he whakaari poto mō ia kaupapa. Kaua e wareware te tikanga o tēnei mea te whakaari, arā, kia kaha tō reo, kia tika tō reo, me tō tū, ā, kaua e maroke haere tāu whakaari.
  • Whakaaro puaki mō tō kōrua whakaari hei āwhina i a kōrua kimihia he kākahu taretare e tika ana mō tāu whakaari.
  • he aha tētehi waiata pai mō te whakaari, hei hīnaki?
  • me tini ngā kiripuaki hei katakata mā te minenga.

Haumaru i te Kai

Tuatahi, me tākaro koe i tēnei pāhekoheko arā, ko te “Hāngī”

Whai muri i tēnei me mahi koe te ‘Hei mahi 3’ kei raro iho. Me pānui tuatahi i ngā tohutohu katoa i mua i tō timatanga. Heart Foundation of New Zealand.

Hei mahi 3

  • Me hangaia e koe tētehi pūrākau e pā ana ki te hāngī. Anei he hononga ipurangi hei whai pikitia mō tō pūrākau.
  • Me kōwhiri ngā pikitia e waru
  • Ka taea e koe te tango i ngā kōrero mai i taua paetukutuku hei āwhina i a koe, engari me tuhi tonu i āu kōrero i roto i te reo Māori anake.
  • Inā mutu koe, me tāria tāu kōrero hei hanga pukapuka. Kia kaha rā!
  • He ture anō tō te kape whakaahua kia pēnei…
  • Me huaki tuatahi he whārangi ‘word’ hou hei tāpiri ngā pikitia mai i te paetukutuku
  • Me neke tāu kiore i runga i te pikitia e hiahia ana koe i runga i te paetukutuku
  • pātohia matautia tāu kiore
  • haere ki ‘copy’, ā, pātohia
  • hoki ki tō whārangi
  • pātohia matautia anō tāu kiore
  • haere ki ‘paste’, ā, pātohia anōtia
  • kua mutu koe. Me pēnei te haere kia tikina ētehi atu pikitia.

Te Haumaru Raumati

Whai Ora Kuri

Kei te noho a Tipani ki te taha o tētahi hoa i te wā hararei, ā, kei a rātou tētahi kuri nunui me tētahi punua kuri hoki. Ākene pea he nui hoki ngā kuri e karapoti ana i a koe i tēnei raumati. Tirohia tēnei paetukutuku e kōrero ana mo te noho haumaru i waenga i ngā kuri.

  • Tangohia mai, ā, tirohia ngā rīpene ataata, pānuihia rānei ngā tuhinga e kōrero ana mō te noho haumaru ā ngā tamariki i waenga i ngā kuri.
  • Pānuihia ēnei tohutohu māmā e iwa hei whai ora mōu i waenga i ngā kuri, ā, hei āwhina hoki i a koe ki te ārai atu i ngā āhuatanga mōrearea.
  • Waitohua ētahi tākoha haumaru kuri e toru inā tūtaki ai koe i tētahi kuri, punua rānei.
  • Pārekareka ana, ā, me whakamahia tēnei kai hinengaro haumaru kuri

Oranga Papa Tākaro

I wā hararei me te wā raumati, he pārekareka te haere ki ngā papa tākaro ki te takaro i runga i ngā hīrere, ngā see-saws, te tīrewa me ngā mōrere hoki.

  • Pānuihia ngā tohu haumaru e kōrero ana me pēhea te hāngai ki ngā tohutohu oranga pai ki runga i ngā utauta papa tākaro.
  • Tirohia te pakiwaituhi e whakamārama ana a Michael me pēhea te hāngai ki ngā tohutohu oranga pai ki runga i te papa tākaro
  • Hoahoatia e koe i tō ake pakiwaituhi haumaru papa tākaro mā te whakamahi i ngā pikitia me ngā kupu hoki hei whakairi ki runga i tō pakitara.

Ora Auheke

Kei te hiahia a Wiki kia noho haumaru pai ōnā hoa me a ia hoki i tēnei raumati mō te wā e kaukau ana. Kei te mōhio ia, kia kaua e kauhoe ko ia anake, ā, me heria hoki ētahi hoa i ngā wā katoa. Āwhinatia a Wiki me ētahi atu tohu hei oranga pai ngā mahi auheke.

  • Pānuihia te karere ki runga i te whakaahua haki tautiaki e kōrero ana mō ngā wāhi kaukau mēnā kei te tiakina te akau e ngā kaiwhakaora. He aha te kano o te haki? He aha te pikitia kei runga i te haki?
  • Tirohia tēnei whakaahua rahi tātahi, ā, me kimihia ngā wāhi haumaru hei kaukau.
  • Matawaihia tēnei pikitia o ngā tāngata i tātahi, ā, me tāpirihia tētahi tohu haumaru. Ka taea e koe pea te tā i te pikitia i te tuatahi, me huakina tētahi pūrongo Word rānei, ā, me whakamahia te ‘taputapu whakaahua’ hei hoahoa, hei hanga hoki i tō ake tohu.

Oranga Rā

Hangaia tō ake puoro tino rawe mā te whakamahi i ētahi kupu tikanga mō te rā. Ka taea e koe te kōwhiri i ngā momo āhuatanga puoro e rawe ana ki a koe, ka taea e koe te kape i tētahi momo āhuatanga mō tō kaiwaiata motuhake rānei, te rōpu whakatangitangi pea, pērā i te rap, rock me te reggae hoki.

  • Tirohia, whakarongo mai rā ki tētahi tauira i runga i te rīpene ataata ‘Te Kaha o te Rā’. (Tērā pea, he roa hoki te tango mai).
  • Hei āwhina i a koe ki te ako i ētahi atu āhuatanga e pā ana ki ngā tikanga o te rā, mātakitakihia ēnei rīpene ataata:
  • Kōwhiria ētahi o ēnei kupu matua tikanga o te rā (me ōu ake rānei) hei whakamahi hei kupu mō tō waiata
  • Hoaturia tētahi taitara e hāngai ana ki tō waiata, ānei he tauira, ‘Whakamaua, kia mau katoa!’, ‘Rā, hā, rā’.
  • Whakamahia ngā taonga pūoro, hangaia rānei i ōu ake kupu waiata hei kīnaki. Hei tauira, he tīni kēne hei pāhu.
  • Tērā pea kua whakaarohia e koe te hanga i tētahi rōpū whakatangitangi i waenga i o ngā hoa, ā, ki te pupuri hoki i tō ake momo waiata.
  • Pātaihia tō pouako ki te āwhina, ki te pupuri i tō momo waiata mā runga i tō pouaka whakaahua ā-mati (kei tō kura ētahi), pātaihia rānei ki ētahi tangata i tō whānau mēna kei i a rātou he pouaka whakaahua ā-mati ki te pupuri i tō waiata.
Ki runga